جایی که خدا «فدیه» می دهد: روایتی دیگر از داستان ابراهیم و فرزندش http://neeloofar.org/critic...
فرزند ابراهیم چون کالایی در دست پدر به قربانگاه کشانیده می شود تا به فرمان خدا به خدا «هدیه» شود! تا آن جا که یادم می آید همیشه با روایت ابراهیم و «ذبح» فرزندش به نوعی مشکل داشتم. اما این مشکل نه با ابراهیم بود و نه اطاعت ابراهیم از فرمان خدا. پرسش اصلی من از خدا بود درباره منطق خدا! چرا خدای خالق باید مخلوق خود را با آزمون قتل مخلوق خود، آن هم قتل فرزند، آزمایش کند! آفریدگار جهانی چنین باشکوه و زیبا، باید آن قدر خلاق و خوش فکر باشد که بتواند آزمونی بهتر طرح کند. از طرف دیگر در «هدیه» دادن، هدیه دهنده است که تصمیم می گیرد به کسی هدیه دهد؛ حتی اگر با انگیزه منفعت طلبانه باشد. در حالی که در روایت رایج، هدیه دهنده (ابراهیم) خود را «مکلف» به اجرای فرمانِ هدیه خواستن هدیه گیرنده (خدا) می داند!
پس از بازبینی داستان آدم در قرآن (در رابطه با خلقت و انشاء انسان [1] و [2]) و یافتن تفاوت آشکار روایت قرآن با روایت رایج، به قرآنی بودن روایت رایج ابراهیم تردید پیدا کردم. با مطالعه و تعمق در آیات قرآن، خوشحالم که راوی روایت دیگری هستم. روایتی که در آن زیبایی در «ذبح» گم نشده است.
با اطمینان زیاد می توان ادعا کرد که سه تفاوت کلیدی بین روایت قرآن و روایت رایج وجود دارد. در روایت قرآن:
خدا به ابراهیم فرمانِ «ذبح» نمی دهد، بلکه ابراهیم در خواب می بیند که می خواهد فرزندش را ذبح کند.
فرزند ابراهیم یک «شئی» برای هدیه دادن نیست که خود یک بازیگر بالغ و خردمند است.
خدا نه تنها درخواست کننده «هدیه» نیست که خود به ابراهیم «فدیه» می دهد.
- نافرمانی مدنی
«فدیه» معمولا از طرف فرد خطاکار برای جبران خطا پرداخت می شود. مگر خدا در فرآیند «ابتلای» ابراهیم خود را خطاکار می بیند که فدیه می دهد؟ باید روایت قرآن را عمیق فهمید تا بتوان به واکاوی چنین پرسش هایی پرداخت. همچنین با روایت جدید، نقدِ عقل مدرن [3] به داستان ابراهیم را بازخوانی کرد. به مقوله هایی چون پارادوکسال عقل و ایمان، تعلیقِ اخلاق، تصمیم گیری و مسئولیت، تکلیف، و موارد دیگر نگاهی دوباره داشت. برای مثال پارادوکس ساختارشکنانه دریدا مبنی بر سکوت و حرف زدن بدون سخن ابراهیم با فرزندش حل می شود. چرا که با روایت قرآن ابراهیم نه تنها «ذبح» را از «ذبیح» مخفی نمی کند که با او گفتگو می کند و از فرزندش در حل معمای خواب عجیبش کمک فکری می خواهد. یعنی ابراهیم تنها تصمیم گیرنده نیست؛ ابراهیم و فرزندش با یکدیگر تصمیم می گیرند. در روایت این نوشتار فرزند ابراهیم خود یک راس از مثلثی است که در دو راس دیگر آن ابراهیم و خدا قرار گرفته اند (نمودار 1).
- نافرمانی مدنی
ابراهیم در کشمکش میان خشونت و انساندوستی؛ بازهم روایتی دیگر http://neeloofar.org/critic...
- نافرمانی مدنی